W Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej z dnia 17 października 2025 r. opublikowano rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/2083 z dnia 8 października 2025 r., zmieniające rozporządzenie (UE) 2023/956 ustanawiające mechanizm dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ (CBAM) (Dz.U.UE.L.2025.2083). Nowelizacja ta ma na celu dostosowanie funkcjonowania CBAM do etapu jego pełnego stosowania, które rozpocznie się 1 stycznia 2026 r., poprzez wprowadzenie rozwiązań upraszczających oraz modyfikację wybranych obowiązków proceduralnych.
Charakter i funkcja mechanizmu CBAM
CBAM stanowi uzupełnienie unijnego systemu handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (EU ETS) i ma na celu uwzględnienie kosztów emisji CO₂ w cenie wybranych towarów importowanych spoza Unii Europejskiej. Mechanizm ten obejmuje towary, których produkcja wiąże się z emisjami gazów cieplarnianych, a jego zastosowanie ma zapobiegać sytuacjom, w których produkcja jest przenoszona poza UE do państw o mniej restrykcyjnych regulacjach środowiskowych.
Po zakończeniu okresu przejściowego importerzy będą zobowiązani nie tylko do raportowania emisji wbudowanych w importowane towary, lecz także do nabywania i umarzania certyfikatów CBAM w liczbie odpowiadającej tym emisjom.
Zakres kluczowych zmian
Jednolity próg masy i zwolnienie de minimis
Nowelizacja wprowadza jednolity próg masy, określony na poziomie 50 ton netto rocznie, odnoszący się łącznie do importu towarów z sektorów żelaza i stali, aluminium, nawozów oraz cementu. Importerzy, których roczny import nie przekracza tego progu, są zwolnieni z obowiązków wynikających z rozporządzenia CBAM, pod warunkiem zadeklarowania tego faktu w zgłoszeniu celnym.
W przypadku przekroczenia progu masy, importer jest zobowiązany do realizacji pełnego zakresu obowiązków CBAM w odniesieniu do całego roku kalendarzowego, w szczególności do:
- uzyskania statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM,
- złożenia deklaracji CBAM obejmującej wszystkie towary przywiezione w danym roku,
- nabycia i przekazania do umorzenia certyfikatów CBAM odpowiadających całości emisji wbudowanych.
Zwolnienie to nie obejmuje importu energii elektrycznej oraz wodoru, a także nie wpływa na sytuację mikroprzedsiębiorców, którzy pozostają wyłączeni z obowiązków CBAM na odrębnych zasadach.
Status upoważnionego zgłaszającego CBAM
Zmienione przepisy doprecyzowują zasady uzyskiwania statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM. Co do zasady, importer mający siedzibę w państwie członkowskim jest zobowiązany do złożenia wniosku o nadanie tego statusu przed dokonaniem przywozu towarów objętych CBAM na obszar celny UE.
Jednocześnie przewidziano okres przejściowy – importerzy oraz pośredni przedstawiciele celni mogą dokonywać przywozu towarów CBAM bez posiadanego jeszcze statusu, pod warunkiem złożenia wniosku o jego nadanie najpóźniej do 31 marca 2026 r. Uprawnienie to obowiązuje do czasu rozpatrzenia wniosku przez właściwy organ.
Składanie deklaracji CBAM przez przedstawiciela
Nowelizacja dopuszcza możliwość powierzenia składania deklaracji CBAM osobie trzeciej działającej w imieniu i na rzecz upoważnionego zgłaszającego. Rozwiązanie to nie wpływa jednak na zakres odpowiedzialności importera, który nadal odpowiada za prawidłowe wykonanie wszystkich obowiązków wynikających z rozporządzenia.
Zmiany terminów
Zmodyfikowano terminy realizacji podstawowych obowiązków CBAM. Deklaracje CBAM oraz przekazywanie certyfikatów do umorzenia będą składane do dnia 30 września każdego roku, przy czym po raz pierwszy obowiązek ten powstanie w 2027 r. za rok 2026.
Ponadto, sprzedaż certyfikatów CBAM przez państwa członkowskie będzie mogła rozpocząć się od 1 lutego 2027 r. Zmieniono również termin składania wniosków o odkup nadwyżkowych certyfikatów CBAM – wnioski te będą składane do 31 października roku, w którym certyfikaty zostały umorzone.
Uwzględnienie opłat emisyjnych poniesionych w państwach trzecich
Przepisy umożliwiają importerom pomniejszenie liczby certyfikatów CBAM podlegających umorzeniu o koszty emisji CO₂ poniesione w państwach trzecich, niezależnie od ich lokalizacji. Przy dokonywaniu takiego odliczenia należy uwzględnić wszelkie formy ulg, rabatów lub rekompensat wpływających na rzeczywisty poziom obciążenia emisyjnego.
Akredytacja weryfikatorów i rejestr CBAM
Wprowadzono obowiązek rejestracji akredytowanych weryfikatorów w rejestrze CBAM. Wniosek o rejestrację składany jest do właściwego organu państwa członkowskiego w terminie dwóch miesięcy od uzyskania akredytacji, nie wcześniej jednak niż od 1 września 2026 r.
Zmiana poziomu wymaganych certyfikatów
Zmieniono poziom certyfikatów CBAM, które muszą znajdować się na rachunku upoważnionego zgłaszającego na koniec każdego kwartału. Po nowelizacji wymóg ten został obniżony z 80% do 50% emisji wbudowanych, ustalanych na podstawie wartości domyślnych.
Sankcje
Nowelizacja przewiduje sankcje finansowe za niewykonanie obowiązku umorzenia certyfikatów CBAM do 30 września danego roku, obliczane w odniesieniu do każdego brakującego certyfikatu zgodnie z zasadami określonymi w dyrektywie 2003/87/WE.
Dodatkowa kara została przewidziana w przypadku przekroczenia jednolitego progu masy bez posiadania wymaganego statusu. W określonych sytuacjach, w szczególności przy niewielkim przekroczeniu progu lub w trakcie oczekiwania na decyzję administracyjną, organ może obniżyć jej wysokość.
Wejście w życie
Rozporządzenie zmieniające weszło w życie 20 października 2025 r. Przepisy dotyczące m.in. zwolnienia de minimis, uwzględniania opłat emisyjnych poniesionych w państwach trzecich oraz rejestracji weryfikatorów stosuje się od 1 stycznia 2026 r., natomiast regulacje związane z obrotem certyfikatami CBAM – od 2027 r.
